Baba Adayları
Baba Olurken…
Baba olacağını öğrenmek, bir erkek için hayatında yeni bir dönemin başladığı anlamına gelir. Birçok değişikliğin habercisi olan bu dönemde babaların ne yaşayacaklarıı ve neler yapabilecekleri hakkında fikir sahibi olmalarıönemlidir.
Babalar Çocuk Gelişiminde Etkili
Özellikle son otuz yıldır babanın çocuk gelişimindeki önemi üzerine yoğun olarak çalışılmaktadır. Yapılan çalışmalar sonucunda, birçok uzman, babanın çocuk gelişiminde önemli bir rol oynadığını belirtiyor. Hatta babaların çocukların hayatlarındaki etkilerinin daha çocuk doğmadan önce, anne karnındayken başladığı söylenebilir. Yine birçok veri annelerin hamilelik sürecini duygusal ve fiziksel olarak rahat geçirmelerinin çocuğun gelişimini olumlu etkilediğini gösteriyor. Annenin rahat bir hamilelik geçirmesinde “babanın” inkar edilemez bir rolü bulunmaktadır. Dolayısıyla eşler arası ilişkinin kalitesi çocukların gelişimini doğumdan önce, hamilelik sırasında ve doğum sonrasında etkilemektedir.
Bebekler hamileliğin son aylarında çevredeki seslere duyarlı olmakta ve bunları doğduktan sonra da tanımaktadır. DeCasper & Spence’in 1986 yılında yaptıkları deneyde, anneler hamileliğin son bir buçuk ayı boyunca günde iki kez bebeğe aynı hikayeyi okurlar. Doğum sonrasında, annenin okuduğu hikaye dinletilen bebek, teybe bağlı olan emziği daha hızlı emerek teybi açıp, hikayeyi dinler, farklı hikaye dinletilen bebeklerde emme hızında bir değişiklik saptanmaz. Bu deneyin bize anlattığı bebeklerin doğmalarına yaklaşık iki ay kala dışarıdaki sesleri duymakta olduklarıdır. Dolayısıyla doğdukları zaman, babalarının konuşmalarına da aşina olmaları yüksek ihtimaldir.
Özetlemek gerekirse babanın hamilelik sırasında çocuğa direkt ve dolaylı etkisinden bahsedilebilir. Anneyle kurduğu ilişkinin olumlu olması, dolaylı olarak çocuğa olumlu yansıyacaktır. Babanın çocukla anne karnındayken konuşması, çocuğun babasıyla direkt bir iletişim kurmasını, babasını tanımasını sağlayacaktır.
Peki Babalar Ne Yaşıyor?
Erkeklerin hemen hepsi için, baba olacaklarını öğrenmek hayatlarında bir dönemin kapanıp bir başka dönemin açıldığının habercisidir. Daha önceki yaşantılarından farklı olarak, sorumluluklar, heyecanlar ve beklentilerden oluşan bir paketin hayatlarına girivermesi demektir. Üstelik bu paketin içindekilerden en azından bazılarından haberdar bile değillerdir. Hamilelik sırasında eşlerinin geçirdiği değişim, eşlerinin onlardan beklentileri, babalar için “yeni ve ne yapacaklarını” bilemedikleri bir sürü durumu içerir. Örneğin hamileliğin ilk on haftasında bazı anne adaylarının yaşadığı kokulara karşı aşırı duyarlılık, (yemek kokularından, parfüm, sabun kokularına kadar) baba adayının hayatını da etkileyecektir. Eşlerin uyku düzeninden, yeme alışkanlıklarına dek birçok farklı durumla ilgili baba, anne adayına destek olan, tamamlayıcı bir rol oynamak durumunda kalacaktır. Bunun gibi hamileliğin doğal sürecinde annenin yaşadığı birçok olaydan baba da etkilenecektir.
Babaların çocuk beklerken yaşadıkları heyecanı bir kaç alt başlıkta değerlendirmek açıklayıcı olabilir: Duygusal, sosyal, fiziksel, cinsel yaşantı, ekonomik beklentiler ve değişimler.
Duygusal Değişim ve Beklentiler
Aslında baba olmanın getirdiği duygusal değişimi –birçok yeni durumda yaşandığı gibi- iki duygu durumu arasındaki bir çizgide özetlemek mümkün olabilir. Bir uçta merak ve sevinç varken diğer uçta ise kaygı ve sorumluluklar yer alır. Genellikle çocuk sahibi olacağını duyan babalar büyük bir sevinçle her şeyi yapabileceklerine ilişkin bir özgüven yaşarlar. Bu duyguya paralel olarak anneye ve bebeğe karşı büyük bir vericilik ve korumacılık içine girebilirler. Diğer uç ise kaygı ve sorumluluklarla temsil edilebilecek duygulardır. Hamilelik süreciyle birlikte babalar çocuğun ve annenin hatta kendilerinin sağlıklarıyla ve gelecekleriyle ilgili kendilerini daha sorumlu hissetmeye başlarlar. Bunun olumlu bir tarafı babaların eşlerinin ve kendilerinin sağlıklarına yönelik yararlı kararlar almaları olabilir. Sigarayı bırakmak, uyku saatlerine ve sağlıklı beslenmeye dikkat etmek gibi.
Babalar hamilelik sürecinde duygu dünyalarıyla ilgili konuşmak, duyulmak ama aynı zamanda eşlerinin duygularını duymak beklentisi içindedir. Böylece bu büyük heyecanlı değişimin yarattığı duygusal değişimde yalnız olmadıklarını anlarlar. İlişkide duyguları açıkça paylaşmak, zorlukları aşmak için gerekli güveni ve birlikte hayal kurup geleceğin gerçekçi ve sağlıklı planlanmasını sağlar.
Duygulardan bahsederken unutulmaması gereken en önemli nokta “duyguların hiçbirinin iyi-kötü, doğru yanlış” olmadığıdır. Kısaca, nasıl susamak, acıkmak yanlış-doğru olarak tanımlanamazsa, öfkelenmek, sevinmek, üzülmek doğru-yanlış olarak yorumlanamaz. Ancak öfkeyi, üzüntüyü, sevinci gösterme şekli; davranışlar doğru-yanlış olarak yorumlanabilir. Bu nedenle duyguların duruma uygun ifadesi, davranışa dökülmesi önemlidir. Örneğin baba olmayı öğrenmenin getirdiği enerji ve sevinç ilişkide sorun yaratmayacaktır. Ancak bunun sonucunda aşırı korumacı bir tutum içine girmek ilişkide sorunlar doğuracaktır. Bir başka örnek, kaygı üzerinden verilebilir. Babalıkla ilgili bir parça kaygı yaşamak normaldir ama bu kaygıyı abartarak kontrolcü, sınırlayıcı bir tutum takınmak hem baba adayının hem de eşinin hayatını zorlaştıracaktır.
Sosyal Değişim ve Beklentiler
Baba adayı olmak çevrenin baba adayına ve baba adayının kendisine bakışını etkiler. Baba adayı dolaylı, dolaysız birçok bilgi ve nasihatle karşılaşır. Bu bilgi ve nasihatler eşinden, arkadaşlarından, büyüklerinden gelebilir. Bunların bazıları oldukça işe de yarayabilir. Baba adayından beklentiler, zamanını planlamasından, parasını nasıl kullanması gerektiğine kadar değişim gösterir. Bütün bunların baba adayını sıkması, öfkelendirmesi ve zorlaması olasıdır. Baba adayı olarak tüm bu önerileri ve beklentileri soğukkanlılıkla ele almak önemlidir. Bu nedenle baba adayları için güvenle “dertleşebileceği, sohbet edebileceği” arkadaşlarının olması önem kazanır. Çünkü bir yandan çok fazla öğüt, bilgi ile boğulurken bir yandan da baba olmakla ilgili konuşma ihtiyacı duymaktadır.
Fiziksel değişim ve beklentiler
Anne adayları hamilelikleri boyunca kilo alır. Anne adaylarının yeme alışkanlıklarında değişim, çoğunlukla iştahtaki artış babaları da aynı şekilde etkileyebilir. Hatta bazı çiftlerde baba adaylarını hareketlerinin bile eşlerine benzemeye başladığı görülebilir. Baba adaylarının, hamilelik sürecinde anne adaylarına tavsiye edilen fiziksel alıştırmalara eşlik etmeleri önerilir. Öte yandan baba adaylarının spor yapması, kendileri için olası stres durumlarıyla baş etmelerine yardımcı olacaktır.
Cinsel yaşantıdaki değişim ve beklentiler
Hamilelik, cinsel yaşantıda ister istemez bir değişim yaratır… Her baba adayı bu dönemi kendine özgü yaşar. Tabii ki anne adayları da. Bu nedenle tıpkı duygusal değişimde olduğu gibi çiftlerin bu konudaki beklenti ve isteklerini açıkça konuşabilmeleri önemlidir. Her iki tarafın bu değişimi cinsellik bağlamında nasıl yaşadıklarını, neler beklediklerini ve hissettiklerini konuşmaları gerekir. Anneler kadar babalar da bu konuşmalara ihtiyaç duyar. Bununla birlikte doktorunuzdan, gerekiyorsa diğer uzmanlardan da bu konuda fikir almak işe yarayacaktır.
Ekonomik değişim ve beklentiler
Hamilelik ve aileye yeni bir üyenin katılması ailenin bütçesini etkileyecek bir değişmedir. Genellikle bu konuda baba adayları kendilerini birincil derecede sorumlu hissederler. Hatta azımsanmayacak bir çoğunluk, bütçeden sadece kendilerini sorumlu tutmaktadır. Çoğu kez eşlerinin ve çevrenin de beklentisinin bu yönde olduğunu düşünürler. Bu sorumlulukla ilgili tek başına düşünmek, çözümler üretmeye çalışmak baba adayları için zorlayıcı olabilir. Ancak özellikle bizim toplumumuzda babalar bu konuda konuşmakta zorlanırlar. Ekonomik olarak gelen ekstra yükü karşılayamamak babaların kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olabilir, öfkeli tepkiler verebilirler, kendi içlerine kapanabilirler.
Ne yapılabilir?
Sevgili baba adayları,
Yukarıda bahsedilen tüm değişimler ve bağlantılı beklentilerin sağlıklı ve yararlı idaresi için ilk adım eşlerin “karşılıklı ihtiyaç ve beklentilerini” konuşabildikleri açık ve demokratik bir ilişki kurabilmeleridir. Böyle bir ilişki için işinize yarayabilecek davranış ve bakış açıları aşağıda özetlenmiştir:
* Her konuda destek alıp destek verebileceğine inanmak: Çiftler her konuda konuşabileceklerine ve destek alıp verebileceklerine inanırlarsa bu dönem ilişkilerinde unutulmayacak bir paylaşılmış deneyim şansı yaratacaktır. Mutlaka her konuda yarı yarıya sorumluluk paylaşımı gerekmez. Birbirinin duygu ve düşüncesini paylaşmak bile çoğu kez yeterlidir.
* Dinlemeyi bilmek: İyi bir dinleme becerisi temel olarak iki işlevi yerine getirir: Karşıdaki kişinin durumunu öğrenmek ve anlatma iznini ona vermek. Bunun anlamı anlatan kişinin kendini rahat, güvende hissetmesidir. Hamilelik süreci gibi duyguların yoğun olduğu bir dönemde eşlerin birbirlerini yargılamadan, sözlerini kesmeden dinlemeleri birbirlerine güvenlerini artıracak ve ne yaşadıklarını öğrenmelerini sağlayacaktır.
* Kendini ifade etmek, konuşmak: Eşler arasında tarafların birbirlerini suçlamadan kendini ifade etmesi hamilelik döneminde her zamankinden biraz daha önemli hale gelir. Çünkü bu dönem yoğun duyguların yaşandığı bir dönemdir. Bu nedenle tarafların “sen …..’sın, senin yüzünden” yerine “ben ……… hissediyorum, düşünüyorum, bu davranışından ………. etkileniyorum” şeklinde kendini ifade etmeleri önerilir. Böylece eşinizi tanımlamak yerine kendinizi anlatmış olursunuz. Unutmayın kimse bir başkası tarafından tanımlanmaktan hoşlanmaz.
* Duyguları fark etmek ve uygun şekilde ifade etmek: Yukarıda da belirtildiği gibi duyguların doğrusu yanlışı yoktur. Önemli olan duygunuzu nasıl ifade ettiğinizdir. Uygun şekilde ifade etmek için ise her hangi bir durumla ilgili önce ne hissettiğinizi fark etmeniz ve bunu eşinize uygun bir zamanda açıklamanız gerekir. Unutmayın hissettiğiniz duygu değil duyguyu gösterme şekliniz doğru-yanlış olabilir.
* Kendine zaman ayırmak: Bir çocuk sahibi olmak, onun için hazırlanmak hem anne hem baba adayı için fiziksel ve duygusal açıdan zaman zaman yorucu bir süreç olabilir. Sevdiğiniz şeyleri yaparak kendinize zaman ayırmanız bu sürecin yorucu etkileriyle baş etmenize yardımcı olacaktır.
Çocuklarınızla mutlu, keyifli bir ömür dileğiyle…
www.7cokgec.org
